Σήμερα είναι: Σάββατο, 19 Σεπτεμβρίου 2020
greek english turkish
ΚΡΟΝΟΣ SOHO Δερέμπεης μικρό

Κάτι τρέχει στην Ελλάδα

Κάλαντα: ένα έθιμο που ξέρει να κρατά καλά η Θράκη

Κάλαντα: ένα έθιμο που ξέρει να κρατά καλά η Θράκη

24-12-2019

Γέμισαν σήμερα, παραμονή Χριστουγέννων, οι δρόμοι με παιδικές φωνές και χριστουγεννιάτικες μελωδίες. Τα κάλαντα τέτοια μέρα έχουν την τιμητική τους. “Να τα πούμε;”, ρωτάνε τα παιδιά σε κάθε σπίτι που πηγαίνουν και με το τελείωμα των καλάντων οι οικοδέσποινες των σπιτιών τους προσφέρουν είτε γλυκά, είτε χρήματα. Τι είναι όμως τα κάλαντα; Πότε ξεκίνησε αυτό το έθιμο;

Τα κάλαντα ψάλλονται κυρίως από παιδιά αλλά και από ώριμους άνδρες άλλοτε ομαδικά και άλλες φορές ένας – ένας. Στα χέρια τους κρατάνε συνήθως ένα σιδερένιο τρίγωνο, ή άλλες φορές κάποιο μουσικό όργανο.

Κύριος σκοπός των τραγουδιών αυτών είναι μετά τις αποδιδόμενες ευχές τα "Χρόνια Πολλά" το “κέρασμα” είτε σε χρήματα είτε σε προϊόντα

Τα κάλαντα ξεκινούν κυρίως με χαιρετισμό στη συνέχεια αναγγέλλουν τη χαρμόσυνη είδηση ότι ο Χριστός γεννήθηκε.

Την ονομασία τους, την πήραν από την λατινική λέξη calenda, που διαμορφώθηκε από το ελληνικό ρήμα καλώ.

Το έθιμο αυτό προϋπήρχε στην Ελλάδα, πριν από την Ρώμη.
Τα παιδιά κρατούσαν ένα κλαδί ελιάς ή δάφνης, στολισμένο με καρπούς και άσπρο μαλλί γύριζαν και τραγουδούσαν και τους έδιναν δώρα.

Ο μεγάλος αριθμός των διαφόρων παραλλαγών εξανάγκασε να διακρίνονται αυτά σε εθνικά ή αστικά και στα τοπικά ή παραδοσιακά (κατά περιοχή). Στα χριστουγεννιάτικα κάλαντα έχουν καταμετρηθεί περισσότερες από τριάντα παραλλαγές μόνο στον Ελλαδικό χώρο.

Η Θράκη δικαιολογημένα κατέχει την πρωτιά στο μεγάλο αριθμό χριστουγεννιάτικων τραγουδιών. Αφού μόνο η Μάνη, χωριό της επαρχίας Διδυμοτείχου, έχει να μας παρουσιάσει 47 χριστουγεννιάτικα τραγούδια.

Στη Θράκη τα παιδιά μέχρι το 1930 και λίγο αργότερα, από βδομάδες μπροστά και σαν έμπαινε η Σαρακοστή για τα Χριστούγεννα, άρχιζαν να ετοιμάζονται για τα «Κόλιαντα», κάνοντας πρόβες, φωνάζοντας στις γειτονιές κάθε βράδυ σχεδόν. Έτσι το πρωί της παραμονής των Χριστουγέννων, πανέτοιμα πλέον, με τις ομάδες τους ξεχύνονταν στα θεοσκότεινα σοκάκια του χωριού, κρατώντας στα χέρια τους χοντρά και μακριά ξύλα, τις «τσουμάκες». Τα ξύλα αυτά δεν ήταν μόνο σύμβολο της γιορτής, που συμβολίζανε τα ραβδιά των ποιμένων της Βίβλου. Ήταν τα προστατευτικά τους μέσα από τις επιθέσεις των σκυλιών. Μ' αυτές επίσης θα χτυπούσαν τις πόρτες των σπιτιών, για να τους ανοίξουν.

Στα χωριά των προσφύγων από την Ανατολική Θράκη τα παιδιά (πάντα τα αγόρια) έλεγαν τα δικά τους «κόλιντα», σαν αυτό που λένε ακόμα στο Φυλακτό, χωριό του Δήμου Τυχερού, του νομού Έβρου.

Στο τραγούδισμα των καλάντων πολλές φορές μεσολαβούν και διωξίματα. Δεν ανοίγουν οι πόρτες παρ' όλα τα χτυπήματα, αλλά και τα παιδιά ξέρουν να εκδικούνται με ωραία σκωπτικά στιχουργήματα.
Γενικά τα Θρακικά κάλαντα είναι τα καλύτερα ανάμεσα στα πανελλήνια. Με την ποιητική τους ομορφιά αποτελούν άξια στολίδια της νεοελληνικής λαϊκής μούσας σε όλο το πανελλήνιο.

Κάλαντα Χριστουγέννων της Θράκης

Καλήν εσπέραν άρχοντες κι αν είναι ορισμός σας
Χριστού τη θεία γέννηση να πω στ’ αρχοντικό σας.
Χριστός γεννάται σήμερον εν Βηθλεέμ τη πόλη
οι ουρανοί αγάλλονται χαίρει η φύσις όλη.
Εν τω σπηλαίω τίκτεται εν φάτνη των αλόγων
ο Βασιλεύς των ουρανών και ποιητής των όλων

 

Ακούστε κάποια χαρακτηριστικά χριστουγεννιάτικα κάλαντα της Θράκης: