Κάτι τρέχει στον Έβρο

Συναντήσαμε τον Αποστόλη Κουρούκα, αρχιφύλακα της Ελληνικής Αστυνομίας, με καταγωγή από την Ανάβρα Αγιάς, ο οποίος υπηρετεί στο Τμήμα Συνοριακής Φύλαξης Φερών στον Έβρο και κατάφερε να φτάσει στην τελική φάση του διεθνούς διαγωνισμού φωτογραφίας Capture26 της Europol. Η φωτογραφία του, που αποτυπώνει μια ομάδα αστυνομικών στα ελληνοτουρκικά σύνορα, επιλέχθηκε ανάμεσα στις πέντε εικόνες που υπέβαλε τον περασμένο Αύγουστο και διεκδικεί μία από τις διακρίσεις του διαγωνισμού.

Πίσω από τη συγκεκριμένη εικόνα, ωστόσο, υπάρχει μια ιστορία που ξεκινά περίπου δύο χρόνια νωρίτερα, όταν, με παρότρυνση του διοικητή του Τμήματος Συνοριακής Φύλαξης Φερών, πραγματοποιήθηκε οργανωμένη φωτογράφιση με στόχο την ανάδειξη διαφορετικών αρμοδιοτήτων και πτυχών της καθημερινής δράσης της υπηρεσίας. Τότε, κανείς δεν γνώριζε ότι μία από αυτές τις φωτογραφίες θα έφτανε να συμμετάσχει σε έναν διεθνή διαγωνισμό της Europol.

Η ενασχόληση του Αποστόλη Κουρούκα με τη φωτογραφία ξεκίνησε από μικρή ηλικία, εξελίχθηκε παράλληλα με την επαγγελματική του πορεία και τον οδήγησε να ανακαλύψει ότι εκείνο που τον ενδιαφέρει περισσότερο δεν είναι απλώς η καταγραφή μιας εικόνας, αλλά η ανάδειξη της ανθρώπινης παρουσίας μέσα σε αυτή. Άλλωστε, φωτογραφίες του έχουν ήδη επιλεγεί για εξώφυλλα της «Αστυνομικής Ανασκόπησης», του περιοδικού της Ελληνικής Αστυνομίας.

Στη συζήτησή που έγινε με τον Χρήστο Μπαμπαλή στο e-evros, μας μιλά για τη διαδρομή του, τη φωτογραφία που τον οδήγησε στον τελικό, τη σημασία της συναδελφικότητας και την ιδιαίτερη σχέση ανάμεσα στον άνθρωπο και την τεχνολογία.

Πώς ξεκίνησε η ενασχόλησή σας με τη φωτογραφία και τι είναι αυτό που σας γοητεύει περισσότερο σε αυτή;

Από μικρή ηλικία είχα μια ιδιαίτερη έλξη προς τους φακούς και τις κάμερες, αλλά και μια περιέργεια να μάθω πώς γυρίζονται οι ταινίες και πώς δημιουργούνται οι εικόνες. Με τον πρώτο μου μισθό από το Σώμα αγόρασα την πρώτη μου φωτογραφική μηχανή και ξεκίνησα να ασχολούμαι πιο συστηματικά με τη φωτογραφία.

Αρχικά φωτογράφιζα τοπία. Στην πορεία, όμως, συνειδητοποίησα ότι αυτό που με ενδιαφέρει περισσότερο είναι ο άνθρωπος. Οι ανθρώπινες σχέσεις, οι στιγμές, οι εκφράσεις και όσα μπορεί να κρύβονται πίσω από μια εικόνα. Ακόμη και όταν φωτογραφίζω ένα τοπίο, θέλω να υπάρχει μέσα σε αυτό η ανθρώπινη παρουσία.

Πώς προέκυψε η συμμετοχή σας στον διεθνή διαγωνισμό φωτογραφίας της Europol;

Τον περασμένο Αύγουστο ενημερώθηκα από την υπηρεσία μου για τον διαγωνισμό Capture26 της Europol και αποφάσισα να συμμετάσχω, υποβάλλοντας πέντε φωτογραφίες.

Η επιτροπή επέλεξε μία από αυτές, η οποία προκρίθηκε στην τελική φάση και πέρασε στη διαδικασία της ψηφοφορίας. Ήταν μια ιδιαίτερα ευχάριστη εξέλιξη, καθώς η συγκεκριμένη φωτογραφία ήταν και μία από εκείνες που ξεχώριζα προσωπικά.

Τι σημαίνει για εσάς το γεγονός ότι η φωτογραφία σας έφτασε στην τελική φάση ενός διεθνούς διαγωνισμού;

Είναι μεγάλη χαρά και τιμή. Πρόκειται για έναν διεθνή διαγωνισμό στον οποίο συμμετέχουν χώρες που συνεργάζονται με την Europol και, επομένως, η επιλογή της φωτογραφίας αποτελεί μια σημαντική αναγνώριση.

Για μένα, όμως, η μεγαλύτερη ικανοποίηση είναι ότι μέσα από αυτή τη συμμετοχή αναδεικνύεται και η υπηρεσία μου, το Τμήμα Συνοριακής Φύλαξης Φερών και η Διεύθυνση Αστυνομίας Αλεξανδρούπολης. Είναι σημαντικό να προβάλλεται το έργο των συναδέλφων που υπηρετούν στα σύνορα, συχνά κάτω από απαιτητικές συνθήκες.

Είχα και στο παρελθόν τη χαρά να δω φωτογραφίες μου να επιλέγονται για εξώφυλλα της «Αστυνομικής Ανασκόπησης». Η συμμετοχή στην Europol, ωστόσο, αποτελεί μια ξεχωριστή εμπειρία, καθώς η εικόνα αποκτά διεθνή διάσταση και μεταφέρει ένα μήνυμα που ξεπερνά τα όρια της υπηρεσίας μας.

Τι απεικονίζει η φωτογραφία που επιλέχθηκε και τι θέλατε να εκφράσετε μέσα από αυτή;

Στη φωτογραφία βλέπουμε πέντε αστυνομικούς με πλήρη επιχειρησιακό εξοπλισμό, το υπηρεσιακό όχημα και τον φράχτη στα ελληνοτουρκικά σύνορα, στον Έβρο. Είναι μια εικόνα που αποτυπώνει το περιβάλλον μέσα στο οποίο εργαζόμαστε και τις απαιτήσεις της αποστολής μας, ιδιαίτερα τη νύχτα.

Αυτό που ήθελα, όμως, να αναδείξω δεν ήταν μόνο η επιχειρησιακή πλευρά. Όλα αυτά τα στοιχεία βρίσκονται πίσω από τον άνθρωπο. Το όχημα, ο φράχτης και ο εξοπλισμός έχουν τη σημασία τους, αλλά στο κέντρο της εικόνας βρίσκεται η ανθρώπινη παρουσία και η ομάδα.

Με ενδιαφέρει να δείξω τους αστυνομικούς όχι απλώς ως επαγγελματίες που εκτελούν μια αποστολή, αλλά ως ανθρώπους που συνεργάζονται, επικοινωνούν και στηρίζουν ο ένας τον άλλον. Η συναδελφικότητα είναι ένα στοιχείο που συχνά δεν φαίνεται με την πρώτη ματιά, αλλά αποτελεί βασικό κομμάτι της καθημερινότητάς μας.

Αναφέρεστε συχνά στον άνθρωπο ως το σημαντικότερο στοιχείο της εικόνας. Γιατί;

Γιατί για μένα ο άνθρωπος είναι το Α και το Ω. Όσα μέσα κι αν διαθέτουμε, όσο εξελιγμένος κι αν είναι ο εξοπλισμός, τίποτα δεν έχει πραγματική αξία χωρίς τον άνθρωπο που το χρησιμοποιεί και δίνει νόημα στην αποστολή.

Στη συγκεκριμένη φωτογραφία δεν με ενδιαφέρει μόνο να καταγράψω μια ομάδα αστυνομικών στα σύνορα. Με ενδιαφέρει να αποτυπώσω τη σχέση μεταξύ τους, την αλληλοϋποστήριξη και την αίσθηση ότι κανείς δεν βρίσκεται πραγματικά μόνος του σε αυτή την προσπάθεια.

Υπάρχει πάντα μια ομάδα, υπάρχουν συνάδελφοι που υποστηρίζουν ο ένας τον άλλον και μια κοινή ευθύνη. Αυτό είναι το ανθρώπινο στοιχείο που θέλω να αναδεικνύω μέσα από τη φωτογραφία.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνετε στις συσκευές νυχτερινής όρασης. Τι συμβολίζουν για εσάς;

Είναι ένα στοιχείο που μου κέντρισε ιδιαίτερα το ενδιαφέρον, καθώς αποτυπώνει τη σχέση ανάμεσα στον άνθρωπο και την τεχνολογία.

Οι συσκευές νυχτερινής όρασης δίνουν στον άνθρωπο μια δυνατότητα που δεν έχει φυσιολογικά: να βλέπει και να κινείται μέσα στο σκοτάδι. Με έναν μεταφορικό τρόπο, θα μπορούσαμε να πούμε ότι δημιουργείται ένα «υβρίδιο» ανθρώπου και τεχνολογίας. Ο άνθρωπος παραμένει ο ίδιος, αλλά αποκτά μια νέα ικανότητα, η οποία διευρύνει τα όριά του.

Μου άρεσε ιδιαίτερα και η χρονική στιγμή της φωτογραφίας, αυτό το μεταίχμιο ανάμεσα στην ημέρα και τη νύχτα. Είναι σαν να αποτυπώνεται η προετοιμασία για μια διαφορετική συνθήκη εργασίας, με τις δυσκολίες και τις απαιτήσεις που συνοδεύουν τη νυχτερινή βάρδια στην περιοχή του Έβρου.

Πόσο σημαντική είναι η συναδελφικότητα για όσους υπηρετούν στα ελληνοτουρκικά σύνορα;

Είναι καθοριστική. Η εργασία στα σύνορα έχει ιδιαίτερες απαιτήσεις και συχνά πραγματοποιείται κάτω από δύσκολες καιρικές συνθήκες, κατά τη διάρκεια της νύχτας και σε ένα περιβάλλον που απαιτεί συνεχή εγρήγορση.

Σε αυτές τις συνθήκες, η συνεργασία και η εμπιστοσύνη μεταξύ των συναδέλφων αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Ο καθένας έχει τον ρόλο του, αλλά η προσπάθεια είναι κοινή. Η αλληλοϋποστήριξη δεν είναι απλώς μια έννοια· είναι κάτι που βιώνεις καθημερινά μέσα στην υπηρεσία.

Αυτός είναι και ένας από τους λόγους για τους οποίους ήθελα η φωτογραφία να παρουσιάζει μια ομάδα και όχι απλώς ένα μεμονωμένο πρόσωπο. Γιατί πίσω από την παρουσία εκείνων που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή υπάρχει μια ευρύτερη προσπάθεια συνεργασίας.

Ο διαγωνισμός Capture26 έχει ως κεντρικό θέμα το #OneSecurity. Πώς συνδέεται η φωτογραφία σας με αυτό το μήνυμα;

Θεωρώ ότι συνδέεται άμεσα, γιατί αναδεικνύει τη συνεργασία, την κοινή ευθύνη και τον ανθρώπινο παράγοντα που βρίσκεται πίσω από κάθε αποστολή ασφάλειας.

Η φύλαξη των συνόρων δεν είναι μόνο θέμα εξοπλισμού ή υποδομών. Είναι πρωτίστως θέμα ανθρώπων που συνεργάζονται και υπηρετούν έναν κοινό σκοπό. Το μήνυμα της κοινής ασφάλειας αποκτά πραγματικό περιεχόμενο μέσα από αυτή τη συνεργασία.

Χαίρομαι ιδιαίτερα που μια φωτογραφία από την καθημερινότητα της δικής μας υπηρεσίας μπορεί να συμμετέχει σε μια τέτοια διεθνή προσπάθεια και να μεταφέρει ένα μήνυμα που ξεπερνά τα γεωγραφικά σύνορα.

Τι θα θέλατε να κρατήσει κάποιος που βλέπει τη φωτογραφία σας;

Θα ήθελα να δει κάτι περισσότερο από μια ομάδα αστυνομικών με εξοπλισμό μπροστά από έναν συνοριακό φράχτη. Θα ήθελα να αντιληφθεί ότι πίσω από αυτή την εικόνα υπάρχουν άνθρωποι, με ευθύνη, προσπάθεια και συναδελφικούς δεσμούς.

Ο φωτογραφικός φακός μπορεί να καταγράψει μια στιγμή, αλλά μπορεί ταυτόχρονα να αναδείξει και όσα δεν είναι αμέσως ορατά. Για μένα, αυτό είναι το ενδιαφέρον της φωτογραφίας: να δίνει στον θεατή την ευκαιρία να κοιτάξει λίγο βαθύτερα.

Σε ποιους αφιερώνετε αυτή τη φωτογραφία;

Την αφιερώνω σε όλους τους συναδέλφους μου και ιδιαίτερα σε όσους εργάζονται καθημερινά στις απαιτητικές συνθήκες φύλαξης των συνόρων. Σε εκείνους που βρίσκονται στο πεδίο, συχνά μέσα στη νύχτα και κάτω από δύσκολες καιρικές συνθήκες αλλά πάντα με συνέπεια και επαγγελματισμό.

Χαίρομαι ιδιαίτερα που μέσα από αυτή τη συμμετοχή αναδεικνύεται το Τμήμα Συνοριακής Φύλαξης Φερών και το έργο των ανθρώπων του. Αν η φωτογραφία καταφέρει να κάνει έστω και έναν άνθρωπο να σταθεί λίγο περισσότερο σε αυτή την εικόνα και να σκεφτεί εκείνους που βρίσκονται πίσω από τον εξοπλισμό, τότε για μένα θα έχει ήδη πετύχει κάτι σημαντικό.

Επίλογος

Η ιστορία του Αποστόλη Κουρούκα αποδεικνύει ότι μια φωτογραφία μπορεί να ξεπεράσει τα όρια μιας απλής καταγραφής και να μεταφέρει ένα ουσιαστικό μήνυμα. Από την Ανάβρα Αγιάς μέχρι τον διεθνή διαγωνισμό της Europol, η δική του διαδρομή συνδέει την προσωπική δημιουργική αναζήτηση με την καθημερινότητα των αστυνομικών που υπηρετούν στα σύνορα του Έβρου.

Η φωτογραφία του δεν αποτυπώνει μόνο τον επιχειρησιακό εξοπλισμό, τον φράχτη ή την προετοιμασία μιας ομάδας για τη νυχτερινή βάρδια. Αναδεικνύει κυρίως τους ανθρώπους που βρίσκονται πίσω από αυτά τα στοιχεία, τη συνεργασία τους και τους δεσμούς που αναπτύσσονται μέσα στις απαιτητικές συνθήκες της υπηρεσίας.