Κάτι τρέχει στον Έβρο

Το καλοκαίρι του 2025, μια ανησυχητική εικόνα έκανε την εμφάνισή της στα δάση της περιοχής μας. Αρκετά άκαυτα πεύκα, τόσο της τραχείας (Pinus brutia) όσο και της μαύρης πεύκης (Pinus nigra), άρχισαν να εμφανίζουν καφετί βελόνες στα ακροκλάδια τους. Η Εταιρεία Προστασίας Βιοποικιλότητας Θράκης (ΕΠΒΘ) δεν άφησε το φαινόμενο αναπάντητο και κινητοποιήθηκε άμεσα για να διερευνήσει τα αίτια αυτής της ξαφνικής νέκρωσης.

Για τον σκοπό αυτό, προσκλήθηκε ο Δρ. Δημήτριος Αβτζής, διευθυντής ερευνών του Ινστιτούτου Δασικών Ερευνών (ΕΛΓΟ – ΔΗΜΗΤΡΑ). Ο Δρ. Αβτζής πραγματοποίησε δειγματοληπτική αυτοψία στο πεδίο ώστε να ελεγχθεί η κατάσταση των δέντρων. Τα αποτελέσματα των εξετάσεων επιβεβαίωσαν τις αρχικές ανησυχίες, καθώς διαπιστώθηκε ότι οι νεκρώσεις οφείλονται αποκλειστικά στην παρουσία φλοιοφάγων σκαθαριών της υποοικογένειας των Scolytinae.

Τα συγκεκριμένα φλοιοφάγα έντομα λειτουργούν με έναν ιδιαίτερα αποτελεσματικό αλλά καταστροφικό τρόπο για το δασικό οικοσύστημα. Αρχικά, βάζουν στο στόχαστρο δέντρα που είναι ήδη εξασθενημένα από διάφορες περιβαλλοντικές διαταραχές, με κυριότερες την παρατεταμένη ξηρασία και τις πρόσφατες πυρκαγιές.

Μόλις εγκατασταθούν, εκπέμπουν χημικά σήματα, τις γνωστές φερομόνες, μέσω των οποίων προσελκύουν και άλλα άτομα του ίδιου ή συγγενικών ειδών. Αυτό οδηγεί σε μια μαζική και ολοκληρωτική προσβολή του δέντρου. Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι, όταν ο πληθυσμός των σκαθαριών αυξηθεί σημαντικά, αποκτούν τη δύναμη να προσβάλλουν ακόμη και απόλυτα υγιή δέντρα. Με αυτόν τον τρόπο, δημιουργούνται σταδιακά μεγάλες ομάδες από νεκρά και ξεραμένα πεύκα μέσα στην καρδιά του δάσους.

Προκειμένου να εκτιμηθεί η ακριβής ένταση του φαινομένου, η ΕΠΒΘ, σε στενή συνεργασία με το Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών, προχώρησε στην εγκατάσταση ενός εξειδικευμένου δικτύου εντομοπαγίδων. Στόχος της ενέργειας αυτής είναι η συστηματική και μόνιμη παρακολούθηση των ειδών, των πληθυσμών αλλά και της γεωγραφικής κατανομής των εντόμων.

Οι παγίδες τοποθετήθηκαν στρατηγικά σε τρεις διαφορετικές κατηγορίες θέσεων, οι οποίες περιλαμβάνουν ζωντανά τμήματα του δάσους, καμένες περιοχές, καθώς και τις ενδιάμεσες ζώνες (τα όρια μεταξύ καμένων και άκαυτων εκτάσεων). Για την αξιοπιστία των μετρήσεων, εξασφαλίστηκε ελάχιστη απόσταση 400 μέτρων μεταξύ των παγίδων.

Σε κάθε μία από αυτές τις παγίδες τοποθετείται μια ειδική προσελκυστική ουσία, η οποία ανανεώνεται τακτικά περίπου κάθε 45 ημέρες. Τα έντομα που θα συλλέγονται, θα αποστέλλονται άμεσα για εργαστηριακή ανάλυση στο Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών. Εκεί θα πραγματοποιηθούν περαιτέρω αναλύσεις με σκοπό τη σύνταξη της σχετικής έκθεσης αποτελεσμάτων της έρευνας, η οποία αναμένεται να είναι έτοιμη έως το τέλος της τρέχουσας χρονιάς.