Κάτι τρέχει στον Έβρο

Από τον Αλέξανδρο Πολίτη

Στην Αλεξανδρούπολη ανησυχούμε για όσα συμβαίνουν στον δρόμο. Στους Κήπους για όσα δεν συμβαίνουν με την ροή επισκεπτών. Ταυτόχρονα, διαβάζουμε ορισμένες παρεμβάσεις από την “απέναντι” πλευρά, πολιτικές κατηγορίες, ιστορικές ακροβασίες κι απειλές που παρουσιάζονται σαν φιλική συμβουλή. Τέσσερα διαφορετικά θέματα και σήμερα, λοιπόν.

Όχι τέσσερις αποδείξεις κάποιας ενιαίας συνωμοσίας. Αλλά τέσσερις αφορμές να συζητήσουμε τι σημαίνει σοβαρότητα, σε μια περιοχή όπου η καθημερινότητα μας συναντά διαρκώς την εξωτερική πολιτική δύο μεριών.

Ο ΚΟΚ δεν ζητά διαβατήριο

Το ρεπορτάζ μας καταγράφει την ανησυχία των κατοίκων της Αλεξανδρούπολης για την οδηγική συμπεριφορά ορισμένων αλλοδαπών οδηγών και επισκεπτών. Ας κρατήσουμε δύο λέξεις: “ανησυχία” κι “ορισμένων”. Η πρώτη χρειάζεται διερεύνηση. Η δεύτερη μάς προστατεύει από την γενίκευση, από το να μετατρέψουμε μια καταγγελία για συγκεκριμένες συμπεριφορές, σε κατηγορητήριο εναντίον ολόκληρων λαών.

Διότι ο Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας δεν είναι ερωτηματολόγιο καταγωγής. Το κόκκινο δεν μεταφράζεται διαφορετικά ανάλογα με τη χώρα έκδοσης της πινακίδας. Και η διάβαση δεν είναι διακοσμητικό χαλί του δήμου, για να την πατάμε με το αυτοκίνητο και να αναρωτιόμαστε γιατί πετάγεται κόσμος μπροστά μας.

Η συζήτηση πρέπει να γίνει πιο συγκεκριμένη: πού καταγράφονται παραβάσεις, ποιες ώρες, με ποια συχνότητα και τι κάνουν οι αρμόδιες υπηρεσίες; Άλλο η τεκμηριωμένη εικόνα και άλλο το “μου είπαν ότι όλοι έτσι οδηγούν”. Το δεύτερο γεμίζει εύκολα ένα καφενείο· το πρώτο μπορεί να διορθώσει έναν δρόμο.

Η πόλη χρειάζεται συνεπείς ελέγχους, ευδιάκριτη σήμανση κι ενημέρωση των επισκεπτών, όχι επιλεκτική αυστηρότητα. Ούτε ασυλία επειδή κάποιος αφήνει χρήματα στην αγορά, ούτε συλλογική ενοχοποίηση επειδή μιλάει άλλη γλώσσα. Η φιλοξενία δεν σημαίνει ότι ο κάτοικος παραδίδει μαζί με τον καφέ και την προτεραιότητά του στη διάβαση.

Εν προκειμένω, λοιπόν, το ζητούμενο είναι απλό: ίδια μέτρα για όλους. Ο επισκέπτης είναι ευπρόσδεκτος. Η επικίνδυνη συμπεριφορά του δεν είναι. Κι ο ντόπιος που κάνει ακριβώς τα ίδια, δεν αποκτά συγχωροχάρτι επειδή ξέρει πού βρίσκεται το δημαρχείο της Αλεξανδρούπολης.

Κήποι: το εμπόριο στο χειρόφρενο

Το δεύτερο ρεπορτάζ μας, αφορά την ασφυξία στο Τελωνείο Κήπων. Σύμφωνα με καταγγελίες επιχειρήσεων, ο χρόνος αναμονής και παράδοσης εμπορευμάτων φτάνει τις πέντε έως έξι ημέρες. Πρόκειται για αναφερόμενες καθυστερήσεις, όχι για ανεξάρτητα πιστοποιημένο μέσο χρόνο διέλευσης όλων των φορτηγών. Αλλά ακόμη κι έτσι, η καταγγελία είναι αρκετά σοβαρή για να απαιτεί δημόσια απάντηση.

Πέντε με έξι ημέρες δεν τις λες και “μια ψιλό-αναμονή”. Τις λες σχεδόν εβδομαδιαίο φουλ αρμπάιτ. Ο οδηγός ξεκινά για μεταφορά και κινδυνεύει να χρειαστεί ειδικό συνοριακό ημερολόγιο δραστηριοτήτων: Δευτέρα έλεγχος εγγράφων, Τρίτη αναμονή, Τετάρτη περισυλλογή κτλ. Η σατιρική εικόνα, βέβαια, δεν πληρώνει τα πραγματικά έξοδα που “τρέχουν”. Για την κάθε επιχείρηση, ο χρόνος αυτός δεν είναι απλώς εκνευριστικός. Είναι η μη οργάνωση παραδόσεων, η διαθεσιμότητα οχήματος ή όχι και η συνέπεια ή μη απέναντι στον πελάτη.

Για τον κάθε οδηγό είναι απαράδεκτες συνθήκες εργασίας και μη πρόσβαση σε στοιχειώδεις υπηρεσίες. Για την περιοχή μας είναι ένα ερώτημα αξιοπιστίας: μπορείς να μιλάς για εμπορική πύλη, όταν εκείνος που τη χρησιμοποιεί αισθάνεται ότι μπήκε σε αίθουσα αναμονής και μάλιστα χωρίς αριθμό προτεραιότητας;

Δεν αρκεί, ωστόσο, να επιλέξουμε έναν “ένοχο” από τον καναπέ μας. Χρειάζεται να αποσαφηνιστεί, το πού ακριβώς δημιουργείται η συμφόρηση: στις διαδικασίες, στις υποδομές, στη διαθέσιμη δυναμικότητα ελέγχων, στον συντονισμό των δύο πλευρών ή μήπως σε όλα τα παραπάνω;

Η σωστή απάντηση πάντως θα είχε δημοσιοποιημένους χρόνους αναμονής, σαφή καταγραφή των εμποδίων και χρονοδιάγραμμα όλω των παρεμβάσεων. Θα αντιμετώπιζε τους ελέγχους και την ταχύτητα ως ζήτημα οργάνωσης, όχι ως δύο στρατόπεδα που αντιμάχονται. Ασφάλεια, χωρίς διοικητική επάρκεια, οδηγεί σε ταλαιπωρία. Ταχύτητα χωρίς έλεγχο, οδηγεί σε ρίσκο.

Οι καθυστερήσεις δεν αποδεικνύουν από μόνες τους καμμία γεωπολιτική σκοπιμότητα. Η Ελλάδα οφείλει πρώτα να μάθει το πώς λειτουργεί η δική της συνοριακή πύλη, το know how βρε παιδί μου. Διαφορετικά, το “στρατηγικός κόμβος” θα μένει τίτλος σε παρουσίασεις powerpoint και δευτεράντζες ειδήσεις επαρχιακών καναλιών και το γειτονικό φορτηγό βέβαια να παραμένει εκεί που ήταν ες αεί.

Ο Σεντίρ και η “ευγενική” απειλή

Στο τρίτο θέμα μας για αυτό το δεκαπενθήμερο, περνάμε από τη λειτουργία των υπηρεσιών, στη λειτουργία του δημόσιου λόγου. Ο Özay Şendir, διευθυντής της Milliyet, παρουσιάζεται ως επικεφαλής αυτής της φιλοκυβερνητικής εφημερίδας. Ο ίδιος διασπείρει αναφορές σε μια πιθανή “νέα επιχείρηση Αττίλας” στην Κύπρο και σε άμεση στρατιωτική δράση, εφόσον υπάρξει σχετική πολιτική εντολή και μετά από πρόκληση, όπως ανφέρει σε άρθρα του. Αυτές είναι συγκεκριμένες θέσεις προς κριτική — όχι λόγος για να επινοήσουμε αθέατες εντολές ή εργασιακές σχέσεις που δεν έχουν αποδειχθεί.

Το ενδιαφέρον εδώ βρίσκεται στο περιτύλιγμα. Μια συμμαχία άλλων χωρών παρουσιάζεται ως εχθρικό σχέδιο. Η αμυντική τους συνεργασία γίνεται πρόκληση. Και η απειλή στρατιωτικής επέμβασης βαφτίζεται σχεδόν προληπτική φροντίδα. Κάπως σαν να σου εξηγεί ο γείτονας, ότι “δεν έχει τίποτε εναντίον σου”, απλώς καλό θα ήταν να μην καλέσεις τους φίλους σου, διότι έχει ήδη ακονίσει το τσεκούρι του.

Σε δικό του δημοσίευμα πάλι, της 16ης Σεπτεμβρίου 2026 ισχυρίζεται ότι το Ισραήλ επιδιώκει να προκαλέσει ελληνοτουρκικό πόλεμο. Η πολιτική λειτουργία ενός τέτοιου ισχυρισμού μπορεί να αναλυθεί: καλλιεργεί δυσπιστία για έναν εταίρο της Ελλάδας και μεταφέρει την ευθύνη της έντασης σε τρίτον. Αυτό και μόνο αποδεικνύει ότι ο αρθρογράφος εκτελεί διατεταγμένη αποστολή. Δείχνει επίσης ότι η επιχειρηματολογία του δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια ουδέτερη πρόγνωση καιρού της ΕΜΥ.

Υπάρχει, πάντως, και μια δημοσιευμένη συνέντευξή του, με τίτλο “Κανένας στην Τουρκία δεν ονειρεύεται ελληνικό έδαφος”. Γι’ αυτό η κριτική μας χρειάζεται ολόκληρη την εικόνα, όχι απλώς ένα απόσπασμα. Αντιπαραβάλλουμε έτσι τη γλώσσα της συνεννόησης, με τη γλώσσα της απειλής.

Το τουρκολιβυκό μνημόνιο από την άλλη είναι ένα πεδίο του ξεχωριστό, αλλά τόσο συναφές. Η επίσημη ευρωπαϊκή θέση αναφέρει επ’ αυτού ότι παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συμμορφώνεται με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν παράγει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη. Εδώ υπάρχουν βέβαια θεσμικά επιχειρήματα. Δεν χρειάζεται να αντικατασταθούν από τις φωνές μας. Η ελληνική απάντηση, συνεπώς, δεν χρειάζεται να αντιγράψει την ένταση. Χρειάζεται να εκθέσει την αντίφαση: δεν μπορείς να δηλώνεις ότι επιθυμείς ηρεμία και να μετατρέπεις κάθε κίνηση των γειτόνων σου, σε δικαιολογία για στρατιωτικό εκφοβισμό. Η ειρήνη δεν είναι υπηρεσία με όρο χρήσης “επιτρέπεται μόνο ό,τι εγκρίνω εγώ”.

Η Ιστορία και το “αφήγημα”

Η Τριπολιτσά και η Σμύρνη απαιτούν μεγαλύτερη προσοχή. Μετά την άλωση της Τριπολιτσάς, το 1821, διαπράχθηκαν σφαγές μουσουλμάνων και Εβραίων. Η αμφισβήτηση αριθμών ή συγκεκριμένων περιγραφών δεν ισοδυναμεί με ανυπαρξία αυτού του γεγονότος. Η υπεράσπιση της ελληνικής Ιστορίας δεν κερδίζει τίποτε αν μετατρέψει την Επανάσταση σε αφήγηση χωρίς σκοτεινές στιγμές.

Από εκεί και πέρα αρχίζει η πολιτική κατάχρηση: όταν ένα ιστορικό έγκλημα αποσπάται από το πλαίσιό του και μετατρέπεται σε αιώνιο χαρακτηριστικό ενός λαού. Όταν οι σημερινοί πολίτες καλούνται να απολογηθούν κληρονομικώς. Όταν δύο αιώνες απόστασης αντιμετωπίζονται σαν απλώς μια μικρή καθυστέρηση στο μοντάζ. Αυτό δεν είναι ιστορική έρευνα. Είναι κατασκευή συλλογικής ενοχής.

Για τη Σμύρνη, πρέπει να ξεκαθαρίσουμε για ποια περίοδο και για ποια γεγονότα μιλάμε. Ειδικά για την καταστροφή του Σεπτέμβρη του ΄22, η βρετανική κοινοβουλευτική καταγραφή της 27ης Νοεμβρίου εκείνου του έτους, αναφέρει μαρτυρίες αξιόπιστων προσώπων που απέδιδαν την έναρξη της πυρκαγιάς σε Τούρκους στρατιώτες. Το BBC περιγράφει επίσης βία εναντίον Ελλήνων και Αρμενίων, μετά την είσοδο των τουρκικών δυνάμεων. Αυτά δεν εξαφανίζονται επειδή δυσκολεύουν το εθνικό τους αφήγημα.

Ομοίως, τα ονόματα Gordon, St Clair, McCarthy ή Μοίρας, δεν συνιστούν από μόνα τους ούτε απόδειξη, ούτε κάποιο ενιαίο στρατόπεδο. Χρειαζόμαστε συγκεκριμένο έργο, απόσπασμα, χρονολογία κι έλεγχο των πηγών. Χωρίς αυτά, το να καταδικάσουμε, είναι η ανάποδη εκδοχή του ίδιου προβλήματος: χρησιμοποιούμε την υπογραφή του γεγονότος, αντί να εξετάζουμε το επιχείρημα.

Και η σύνδεση με δήθεν σημερινές “βαρβαρότητες” στη Θράκη; Όποιος διατυπώνει τέτοια κατηγορία, οφείλει να προσκομίσει σημερινά στοιχεία: τόπο, χρόνο, περιστατικά, μαρτυρίες που ελέγχονται. Η Τριπολιτσά δεν είναι αποδεικτικό για το τι συμβαίνει ή θα συμβεί στην Κομοτηνή. Η Σμύρνη δεν είναι δικαστικός φάκελος για την Ξάνθη. Μια αναλογία μπορεί να εντυπωσιάσει· δεν αποδεικνύει τίποτε από μόνη της όμως. Και οι Έλληνες μουσουλμάνοι της Θράκης δεν είναι προέκταση κανενός ξένου υπουργείου.

Η Χάνα Άρεντ, έγραφε ότι “ο ιδανικός υπήκοος της ολοκληρωτικής εξουσίας είναι εκείνος, για τον οποίο έχουν χαθεί οι διακρίσεις ανάμεσα στο γεγονός και τη μυθοπλασία, στο αληθινό και το ψεύτικο”. Δεν χρειάζεται να εξισώσουμε διαφορετικά καθεστώτα για να καταλάβουμε την προειδοποίηση: όταν όλα βαφτίζονται “αφήγημα”, ακόμη και τα τεκμήρια κινδυνεύουν να γίνουν θέμα οπαδικής προτίμησης, δυστυχώς.

Γι’ αυτό, audiatur et altera pars — ας ακουστεί και η άλλη πλευρά. Όχι για να μοιραστεί η αλήθεια στη μέση, σαν λογαριασμός ταβέρνας, αλλά για να ελεγχθούν εκατέρωθεν όλοι οι ισχυρισμοί. Η δική μας πλευρά χρειάζεται καλύτερη λειτουργία στους δρόμους και στα σύνορα, ακρίβεια στις δημόσιες απαντήσεις κι αυτοπεποίθηση απέναντι στην Ιστορία. Ούτε κάθε επισκέπτης είναι πράκτορας, ούτε κάθε καθυστέρηση σαμποτάζ. Αλλά ούτε και κάθε απειλή θα ερμηνεύεται ως “αθώα” επειδή τυπώθηκε σε μια στήλη εφημερίδας.