Κάτι τρέχει στον Έβρο

Με αφορμή τη συζήτηση που έχει ανοίξει το τελευταίο διάστημα, κυρίως μέσω των κοινωνικών δικτύων, για την παρουσία του λαγοκέφαλου στο Θρακικό Πέλαγος, το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας – Παράρτημα Θράκης εξέδωσε ενημερωτικό δελτίο τύπου, επιχειρώντας να ξεκαθαρίσει τι ισχύει και τι αποτελεί υπερβολή γύρω από το συγκεκριμένο είδος.

Όπως επισημαίνει το ΓΕΩΤΕΕ Θράκης, ο λαγοκέφαλος, με επιστημονική ονομασία Lagocephalus sceleratus, είναι ένα από τα εκατοντάδες χωροκατακτητικά είδη που εισήλθαν στη Μεσόγειο από την Ερυθρά Θάλασσα. Η αύξηση του πληθυσμού του συνδέεται με την άνοδο της θερμοκρασίας των θαλασσών, λόγω της κλιματικής αλλαγής, αλλά και με την απουσία σημαντικών φυσικών θηρευτών στη Μεσόγειο.

Το Παράρτημα Θράκης του ΓΕΩΤΕΕ υπογραμμίζει ότι η παρουσία του λαγοκέφαλου στην περιοχή δεν αποτελεί φετινό φαινόμενο. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει, το είδος αλιεύθηκε για πρώτη φορά το 2007 στην Ηρακλείτσα Καβάλας από παράκτιο αλιέα, το 2011 στον Ίμερο Ροδόπης από ψαρά και το 2017 στη Μάκρη Έβρου από ερασιτέχνη ψαρά.

Ωστόσο, όπως τονίζεται, η αύξηση του πληθυσμού του δεν σημαίνει ότι το Θρακικό Πέλαγος, η Θάσος ή η Σαμοθράκη έχουν «γεμίσει» λαγοκέφαλους. Τα περιστατικά χαρακτηρίζονται μέχρι σήμερα μεμονωμένα και σποραδικά και, σύμφωνα με το ΓΕΩΤΕΕ, δεν αποτυπώνουν ακόμη έναν σταθερό και μόνιμο πληθυσμό στην περιοχή.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις επιπτώσεις που μπορεί να έχει το είδος στην επαγγελματική αλιεία. Οι λαγοκέφαλοι προκαλούν ζημιές στα αλιεύματα, καθώς επιτίθενται σε ψάρια που έχουν πιαστεί στα δίχτυα, υποβαθμίζοντας την ποιότητά τους, ενώ μπορούν να προκαλέσουν και φθορές στον αλιευτικό εξοπλισμό. Παράλληλα, επισημαίνεται ότι προκαλούν ζημιά στα αυγά των ψαριών και στους πληθυσμούς του γόνου, επηρεάζοντας την ισορροπία του θαλάσσιου οικοσυστήματος.

Σε ό,τι αφορά την επικινδυνότητα για τον άνθρωπο, το ΓΕΩΤΕΕ Θράκης σημειώνει ότι οι επιθέσεις είναι σπανιότατες και ευκαιριακές. Τα περιστατικά που έχουν καταγραφεί αφορούν κυρίως δύτες που προσπάθησαν να πλησιάσουν ή να ταΐσουν το ψάρι. Η σύσταση προς τους δύτες είναι να απομακρύνονται ήρεμα ή, σε περίπτωση που το ψάρι θανατωθεί και πιαστεί νεκρό, να πλένουν πολύ καλά τα χέρια τους.

Το ΓΕΩΤΕΕ υπενθυμίζει επίσης ότι ο λαγοκέφαλος είναι τοξικός και δεν πρέπει να καταναλώνεται. Η νευροτοξίνη που περιέχει είναι η τετραδοτοξίνη, η οποία δεν καταστρέφεται με το μαγείρεμα. Σε περίπτωση κατανάλωσης μπορεί να προκαλέσει σοβαρά συμπτώματα, όπως μυϊκή παράλυση και αναπνευστική ανεπάρκεια, ενώ δεν υπάρχει αντίδοτο.
Αναφορά γίνεται και στο μέτρο της επιδότησης για την αλίευση και θανάτωση λαγοκέφαλων, το οποίο χαρακτηρίζεται θετικό βήμα για τον περιορισμό, αλλά όχι για την εξάλειψη των πληθυσμών.

Παράλληλα εκτιμά ότι το μέτρο θα έπρεπε να ισχύει σε όλη την Ελλάδα, ώστε να υπάρχει σαφέστερη εικόνα για την πραγματική κατανομή του είδους στις ελληνικές θάλασσες.
Σημειώνεται ότι στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ξεκινήσει χρηματοδοτούμενη έρευνα για την πιθανή εμπορική αξιοποίηση των νεκρών λαγοκέφαλων, μετά από βιομηχανική επεξεργασία και διάσπαση της τοξίνης, με στόχο την παραγωγή ιχθυάλευρων και πρωτεϊνικής τροφής για ιχθυοτροφεία.

Τέλος καταλήγει ότι ο λαγοκέφαλος «ήρθε για να μείνει», καθώς η εξάπλωσή του συνδέεται με ανθρώπινες παρεμβάσεις, όπως η διώρυγα του Σουέζ, αλλά και με την ανθρωπογενή αύξηση της θερμοκρασίας των θαλασσών. Για τον λόγο αυτό, τονίζει την ανάγκη επιστημονικής αντιμετώπισης του φαινομένου και στελέχωσης των υπηρεσιών των Περιφερειών με ιχθυολόγους, ώστε να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά τα προβλήματα που προκαλούν τα χωροκατακτητικά ξενικά είδη στα ελληνικά νερά.